آموزش و پرورش
بودجه آن در تمام سطوح تقریباً‌ تحت کنترل وزارت آموزش و پرورش است. آموزش رسماً برای 9 سال سنی از 17-17 سالگی اجباری است. در مجموع در وزارت آموزش و پرورش جمهوری تاجیکستان 3800 مدارس آموزش عمومی و 35 مرکز آموزش عالی فعالیت می نمایند، که جزئیات آماری مربوط به آنها به شرح زیر می باشد:
تعداد دانش آموزان 1680372 نفر
تعداد دانشجویان 125 هزار نفر
تعداد اساتید دانشگاه بیش از 7000 نفر
تعداد معلمین مدارس بیش از 10800 نفر
تعداد دانشجویان جارجی در تاجیکستان 3513 نفر که بیش از 1000 نفر دانشجوی ایرانی از این تعداد در تاجیکستان در دوره های کارشناسی ارشد و دکترا، عمدتاً در دانشگاه ملی، دانشگاه تکنیکی، دانشگاه پزشکی، آکادمی علوم و دانشگاه اسلاونی اشتغال تحصیل دارند. مراکز دانشگاهی جمهوری تاجیکستان: در جمهوری تاجیکستان مجموعاً 28 دانشگاه و دانشکده مستقل وجود دارد که از این تعداد 20 دانشگاه در شهر دوشنبه واقع شده است. تعداد 125 هزار نفر در تمامی دانشگاه ها در مقاطع مختلف اشتغال به تحصیل دارند. تعداد 1452 نفر از اتباع تاجیکستان در کلیه مقاطع تحصیلی به صورت بورسیه در کشورهای روسیه، قزاقستان، ایران، اوکراین، چین، هند، آلمان، مصر و آمریکا اشتغال به تحصیل دارند. روسیه سالانه بیش از 100 نفر بورسیه در اختیار اتباع تاجیکستان قرار می دهد که این رقم در سال جاری به 123 نفر افزایش یافته است. قزاقستان در سال گذشته کمتر از 100 نفر و در سال جاری 100 نفررا پذیرفته است. پذیرش چین بین 10 تا 20 نفر، آلمان بین 5 تا 35 نفر، انگلیس، اوکراین10 نفر، مصر 10 نفر، هند 2 نفر، اسلواکی و چک 2 نفر و آمریکا بر اساس تفاهمنامه که با دانشگاه ملی، دانشکده قرغان تپه و دانشگاه کولاب دارد 5 یا 6 نفر می باشد. تعداد دانشجویان تاجیک که به صورت بورسیه هستند از سال 1994 تا کنون در ایران به تحصیل اشتغال داشته اند 160 نفرند. در حال حاضر 52 نفر به صورت بورسیه در دانشگاه های کشورمان اشتغال به تحصیل دارند. تعداد دانشجویان در تاجیکستان 3513 نفر از 23 کشور جهان در مقاطع مختلف تحصیلی می باشند. از جمله دانشگاه های مطلوب جمهوری تاجیکستان می توان از دانشگاه ملی، دانشگاه تکنیکی، دانشگاه پزشکی، دانشگاه کشاورزی، دانشگاه تجارت، دانشگاه آموزگاری و دانشگاه اسلاویانی نام برد. لازم به ذکر است که اخیراً در این دانشگاه ها توجه خاصی به زبان انگلیسی نموده اند و دانشجویان ملزم به یادگیری دو زبان خارجی می باشند.
دانشگاهها
در جمهوری تاجیکستان مجموعا 28 دانشگاه و دانشکدۀ مستقل وجود دارد که از این تعداد 18 دانشگاه در شهر دوشنبه واقع شده است.نظام آموزشی دانشگاه های تاجیکستان منطبق با نظام آموزشی کشور روسیه می باشد که البته اخیرا برخی از دانشگاهها به نظام آموزشی بین المللی تغییر یافته اند و عمده زبان خارجی که در دانشگاهها تدریس می شود زبان روسی می باشد. لازم به ذکر است، اخیرا برخی دانشگاهها توجه خاصی به زبان انگلیسی معطوف نموده اند و دانشجویان ملزم به یادگیری دو زبان خارجی می باشند.